Nikołajczuk Maria Urodziła się 28 stycznia 1930 roku w Łodzi. Ukończyła IV Państwowe Gimnazjum i Liceum im. Emilii Sczanieckiej w Łodzi uzyskując świadectwo dojrzałości w roku 1949. Studia wyższe odbyła w latach 1949–1953 na Wydziale Medycyny Weterynaryjnej Uniwersytetu i Politechniki we Wrocławiu, a od 1952 roku w Wyższej Szkole Rolniczej. Dyplom lekarza weterynarii uzyskała w roku 1953 i rozpoczęła pracę na macierzystym Wydziale.
Stopień naukowy doktora nauk weterynaryjnych otrzymała w 1962 roku na podstawie pracy Wymiana hemoglobiny typu płodowego na hemoglobinę osobników dorosłych u bydła, a stopień naukowy doktora habilitowanego w roku 1971 na podstawie rozprawy Polimorfizm hemoglobiny bydła. Tytuł profesora nadzwyczajnego otrzymała 1990 roku.
Staże zagraniczne odbyła w Instytucie Pasteura w Paryżu, w Katedrze Biochemii Wyższej Szkoły Weterynaryjnej w Brnie, w Institut des Recherches Zootechniques w Gif-sur-Yvette k. Paryża .
Pracowała 47 lat jako nauczyciel akademicki: w Katedrze i Klinice Chorób Wewnętrznych (1953–1964); w Katedrze Patologii Rozrodu Zwierząt i Klinice Położniczej (1965–1980); w Katedrze Fizjopatologii (1981–1987), w wyodrębnionym z tej Katedry Zakładzie Prewencji i Immunologii Weterynaryjnej (1988–1994), a następnie w Katedrze o tej samej nazwie do 2000 r. Była kierownikiem Zakładu i Katedry Prewencji i Immunologii Weterynaryjnej.
Promotor 2 prac doktorskich. Recenzent 3 prac habilitacyjnych i 17 prac doktorskich. Przez 13 lat była opiekunem Studenckiego Koła Naukowego Medyków Weterynaryjnych, a następnie kuratorem przez 3 lata.
Dorobek naukowy stanowi 119 oryginalnych publikacji, 15 opracowań na zjazdy i kongresy i 7 doniesień kazuistycznych oraz współautorstwo Leksykonu rozrodu zwierząt (1996).
Uczestniczyła w opracowaniu i rejestracji dwóch biopreparatów dla bydła – surowicy odpornościowej Somnubovin® i szczepionki Somnuvac® oraz programów swoistej immunoprofilaktyki przeciw infekcji Haemophilus somnus, dostosowanych do wymagań wszystkich sektorów chowu. Wprowadziła Warsztaty Praktycznego Szkolenia w zakresie kontroli produkcji i dobrostanu zwierząt dla producentów i hodowców bydła.
Członek Polskiego Towarzystwa Nauk Weterynaryjnych, Polskiego Towarzystwa Immunologii Klinicznej i Doświadczalnej, Polskiego Stowarzyszenia Bujatrycznego.
Została wyróżniona: Srebrną Odznaką im. Janka Krasickiego, Medalem im. Prof. Władysława Bielańskiego AR w Krakowie, Złotym Krzyżem Zasługi, Krzyżem Oficerskim OOP, Złotą Odznaką ZNP, Medalem XL-lecia PRL, Odznaką Zasłużony dla Akademii Rolniczej we Wrocławiu, Medalem Honorowym Wydziału Medycyny Weterynaryjnej. Wyróżniona również 3 nagrodami Ministra, nagrodą naukową Polskiej Akademii Nauk i nagrodą PTNW oraz 14 nagrodami Rektora.